PUCA: KELT MİTOLOJİSİNDE ŞEKİL DEĞİŞTİRENLER, Fevziye Şimdi

   Púca terimi İrlandacada hayalet veya ruh anlamına gelir, ancak genellikle şekil değiştirme yeteneğiyle dikkat çeken bir yaratık olarak tanımlanır. 
   Púca, insan formu, at, keçi, kedi, eşek, boğa, köpek, tilki, kurt ve tavşan gibi birçok korkutucu veya hoş formda olabilir ve genellikle simsiyah kürkle veya ince bir ipek elbiseyle karakterize edilir. En ünlü biçimi, sıklıkla benimsediği siyah at biçimidir. Biçimi ne olursa olsun, Puca, insanlarla etkileşimlerinin etkisini en üst düzeye çıkarmak için dönüştürücü yeteneğini akıllıca kullanır. 
   Puca genellikle hangi formda olursa olsun göze çarpan büyük, ışıldayan altın gözlerle tasvir edilir. Bu parlayan gözler, hikayeye ve Puca’nın o zamanki niyetlerine bağlı olarak büyüleyici veya korkutucu olabilir.
   Pucaların küçük, tenha dağ göllerinde yaşadığına inanılır. Bu göllerden bazılarına ‘Pooka Havuzları’ denir, insanların ‘Şeytan Deliği’ anlamına geldiğini söylediği bir isimdir.  Púca insanları şaşırtmayı sever, en sevdiği şakalardan biri de ata dönüşmek ve pub’da çok fazla içki içen insanlara çılgınca yolculuklar teklif etmektir.
   Yaramazlığa olan sevgisine rağmen, Púca aynı zamanda yardımsever bir yaratık da olabilir. Çiftçilere geceleri ekinlerine bakarak, hediyeler vererek veya yaklaşan tehlikeler konusunda onları uyararak yardımcı olduğu bilinmektedir.
   En ünlü Púca hikayelerinden biri İrlanda’nın Yüce Kralı Brian Boru’yu içerir. Hikâye, Kral Brian’ın Tara Tepesi yakınlarında gizemli bir at bulmasıyla başlar. Takipçilerinden gelen uyarılara rağmen, cesurca ata biner ve bunun bir Púca olduğu ortaya çıkar. Yaratık onu İrlanda’da dört günlük bir tura çıkarır ve topraklar ve halkı hakkında sırlar paylaşır. 
   Bu macera Kral Brian’ın cesaretini gösteriyor, aynı zamanda ona yeni bilgi ve bilgelik de getiriyor. Geri döndüklerinde, Púca Kralı ve krallığını korumaya söz veriyor ve her zamanki numaralarına rağmen nazik ve sadık bir koruyucu olabileceğini kanıtlıyor.
   Púca belirli tarım gelenekleriyle ilişkilendirilir, ancak belki de en ünlüsü, günümüzde Cadılar Bayramı olarak bilinen eski Kelt Samhain festivaliyle olan bağlantısıdır. Samhain, hasat mevsiminin sonunu ve kışın başlangıcını simgeler; bu, insan ve ruh dünyaları arasındaki perdenin en ince olduğu düşünülen bir zamandır.
   Geçmişte çiftçiler, perilere adak olarak “puka” olarak bilinen istenmeyen mahsulleri geride bırakırdı. Bazıları bu varlıkları yatıştırmak ve zararlı oyunlarından kaçınmak için bir “púca payı” bile bırakırdı. Samhain gecesinde ruhlara adak bırakma geleneği, modern Cadılar Bayramı uygulamalarında, örneğin şeker ya da şaka yapanlara şeker vermek gibi, devam eder.
   Púca’ya en ünlü akademik gönderme William Shakespeare’in “Bir Yaz Gecesi Rüyası” ndaki Puck karakteridir.  Doğrudan bir uyarlama olmasa da Puck, Púca’nın yaramaz doğasını ve büyülü yeteneklerini temsil eder. Shakespeare’in insan dünyasını manipüle edebilen bir düzenbaz figürünü kullanması, Púca’nın İrlanda folklorundaki rolünü yansıtır ve İngiliz edebiyatının en ünlü eserlerindeki etkisini bile vurgular. 


Şekil 1At şeklinde tasvir edilen bir Puca

Kaynak: Wikipedia, mitoloji.org